Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Maatschappelijk innoveren met denken in functies

Deel 1

Datum: 24/02/2016

Door: Sasker de Roos


 

Tijdens een workshop met een lokale politieke partij ontdekten de deelnemers dat het in functies leren denken veel kan bijdragen in het vormgeven van een verantwoordelijkheidsverschuiving van gemeente naar andere betrokkenen, waaronder inwoners. Door voorzieningen en processen op te breken in functies ontdek je waarom deze functies van belang zijn en wat er voor nodig is om deze in stand te houden.

 

Het behoud van functies, terwijl voorzieningen wegvallen

Stel, de gemeente is van plan een bibliotheek niet langer te financieren. Niet elke kern of wijk hoeft een ‘bieb’ te hebben om wel degelijk te zijn voorzien in de behoefte daaraan. Er kan dus veel bespaard worden op huisvesting en andere kosten. Natuurlijk ontstaat er door dit voornemen ophef. De medewerkers van de bieb dreigen hun baan (of vrijwillige dagbesteding) te verliezen en de inwoners zullen het zonder de zoveelste voorziening moeten doen. Het liefst laat iedereen behalve de gemeente de situatie zoals hij is. Maar een verhoging van de gemeentelijke belasting is niet altijd bespreekbaar binnen de lokale politieke verhoudingen .

Hoe voorkom je deze ophef? Door met inwoners na te gaan welke betekenis de bibliotheek voor hen heeft, in welke behoefte hij voorziet. In een dergelijk gesprek is het mogelijk om los te komen ‘van de bakstenen’ en het te hebben over wat er in dat gebouw gebeurt. Welke functies worden daar vervuld voor inwoners, wat is de waarde daarvan voor inwoners? En, kunnen die functies alleen door het instituut bibliotheek kunnen worden ingevuld? Het is namelijk goed mogelijk dat die maatschappelijke functies ook op andere manieren kunnen worden georganiseerd en eventueel anders worden verdeeld over de aanwezige voorzieningen in de omgeving.

 

Een herordening van voorzieningen via een functieanalyse

In het geval van een bibliotheek zijn naast de kernfunctie van het uitlenen van boeken, het beschikbaar stellen van literatuur en informatie, de volgende functies bijvoorbeeld mogelijk: laagdrempelige toegang tot computers en internet, ontmoetingsplekken die mensen verbinden en educatieve functies voor bijvoorbeeld kinderen (zoals huiswerkbegeleiding). Allemaal functies die een bibliotheek in een wijk of dorp kan vervullen. Maar een bibliotheek is daar zeker niet de enige in. Zo staat de functie van ontmoeting en verbinding in de meeste buurt- en wijkcentra centraal en beschikken die voorzieningen tegelijkertijd vaak over computers met toegang tot het internet. Ook zijn er talloze organisaties die zich net als bibliotheken inzetten voor de buitenschoolse educatie van kinderen (denk maar aan de functie van buitenschoolse opvang).

De bovengenoemde kernfuncties van een bibliotheek en bijvoorbeeld het verzorgen van educatieve functies kunnen in geval van exploitatieproblemen ook gecombineerd worden met commerciële functies (bijvoorbeeld het bieden van opleidingsaccommodaties, vergader- en evenementenzalen). Op deze manier kunnen er weer andersoortige voorzieningen met andere partijen worden gerealiseerd.

 

In een gesprek over functies zullen inwoners via een functieanalyse al snel ontdekken dat veel functies van de bibliotheek ook op andere manieren (kunnen) worden vervuld. Sommigen zullen dan zelfs aangeven dat zij best bereid zijn om één of meerdere van deze functies zelf te gaan organiseren. Zo gaven de deelnemers in de workshop aan dat er in hun dorp voor één functie al een bestaand alternatief was opgestart: boeken worden ingezameld door een stichting die ze tegen een kleine vergoeding (enkele euro’s) verstrekt.

 

Functieontwerp

Door op een voorziening, zoals een bibliotheek, een functieanalyse los te laten en de hoofdfuncties op te breken in deelfuncties kan redelijk eenvoudig achterhaald worden waaraan inwoners en andere betrokkenen behoefte hebben. Vervolgens kan met elkaar worden overlegd welke combinatiemogelijkheden elkaar kunnen aanvullen en synergie kunnen genereren, wat inwoners en andere partijen zelf kunnen doen om die functies vorm te geven en van wie zij welke hulp daarbij kunnen gebruiken. Hierover kan je meer lezen in het tweede deel van dit artikel.

Wil je op de hoogte worden gehouden van nieuwe blogs? Volg ons op LinkedIn

Cookie-beleid

Deze site maakt gebruik van cookies om informatie op uw computer op te slaan.

Gaat u akkoord?